'Tegenwoordig wordt er inderdaad een zoutzuuroplossing gebruikt bij de papegaaien die gehuisvest zijn bij de stichting Nederlandse Opvang Papegaaien (NOP). Dit is ontstaan uit het gebruik van appelazijn in drinkwater voor sportduiven. Dit zou helpen tegen de gevreesde Coli (een bacteriële darminfectie). Deze coli-infectie kwam ook regelmatig voor bij de papegaaien van het NOP, met name in de winter.
Diverse mogelijkheden
Omdat appelazijn een natuurproduct is, en dus niet altijd een constante zuurgraad heeft (de ene fles kan zuurder zijn dan de andere), is er gezocht naar een vervangend product dat wel een constante kwaliteit kent. Dit is uiteindelijk gevonden in citroenzuur (een chemisch gemaakt poeder en dus geen citroensap!) en zoutzuur.
Citroenzuur werkt het gemakkelijkste bij grote groepen dieren zoals de dieren die bij de stichting NOP in het park gehuisvest zijn. Zoutzuur is vloeibaar en dus makkelijker te doseren voor individuele vogels. Zoutzuur gebruik ik vaak in de ziekenboeg van het NOP.
Dosering
Met zoutzuur en citroenzuur is vrij uitgebreid onderzoek gedaan bij het NOP. Hierbij is gekeken naar de acceptatie van het 'zure water' door de vogels zelf en naar de invloed op het aantal bacteriën in de ontlasting van de vogels. Er is gewerkt met een zoutzuurverdunning van 10% en met 100% citroenzuur. Van het zoutzuur gaf 1,5 ml per liter drinkwater een reductie te zien van het aantal bacteriën met een factor 3.000. Dus van elke 3.000 bacteriën bleef er na het gebruik van de zoutzuuroplossing nog maar 1 bacterie over!
Citroenzuur gaf eenzelfde resultaat bij een dosering van 1 gram per liter water. Beide doseringen werden goed geaccepteerd door de vogels. Bij het citroenzuur gingen de dieren zelfs iets meer drinken: een teken dat zij het lekkerder vonden dan gewoon kraanwater. Het gehalte aan citroenzuur kon verhoogd worden tot 6 gram per liter water. Bij deze dosering ging echter 10% van de vogels beduidend minder drinken. Bij zoutzuur lag deze grens ongeveer bij 3 ml per liter drinkwater.
Preventieve werking
Sinds september 2001 wordt in het drinkwater van de papegaaien van het NOP continu 1 gram citroenzuur per liter water toegevoegd. Sindsdien zijn er beduidend minder dieren die te lijden hebben van bacteriële darminfecties. Ook lijken er veel minder gistinfecties van de darm op te treden (de precieze cijfers hieronder zijn echter nog niet bekend). Overigens is ook gebleken dat citroenzuur en zoutzuur vooral preventief werken en niet werken als 'echte medicijnen'. Als de dieren namelijk een dusdanig heftige darminfectie hebben dat zij er ziek van zijn, zijn antibiotica of anti-gistmiddelen nodig om het dier beter te krijgen. De beide zuren zijn dan blijkbaar niet krachtig genoeg om het dier te genezen.
Het verzuurde water zorgt ervoor dat ten eerste de hoeveelheid bacteriën die in het drinkwater zit (en in het verloop van de dag steeds groter wordt), drastisch ingeperkt wordt waardoor de vogels minder kans lopen ziek te worden. Ten tweede zorgt het verzuren van het water ervoor dat een zieke vogel minder makkelijk zijn kooigenoten kan besmetten. Als de zieke vogel namelijk een keer het drinkwater besmet door ervan te drinken of erin te poepen, kunnen de schadelijke bacteriën zich in het zure water minder makkelijk verspreiden en vermeerderen. Ook in de krop en de slokdarm van de kooigenoten is wat van dat zure drinkwater aanwezig dat de uitgroei van bacteriën remt. Bij oude of hele jonge papegaaien, papegaaien die in het verleden tekorten in de voeding hebben gehad of papegaaien waar de afweer door een andere oorzaak verminderd is, is de kliermaagfunctie vaak verminderd. Dit resulteert in een lagere productie van maagzuur (= zoutzuur) door de kliermaag. Ook hier kan verzuren van het drinkwater dat tekort net een beetje aanvullen.
Conclusie
Kortom, het verzuren van het drinkwater is een mogelijkheid om ziekte te voorkomen zonder dat meteen naar de gebruikelijke medicijnen (met hun bijwerkingen en hun risico op resistentie) gegrepen hoeft te worden. Bij de stichting NOP is het in ieder geval een waardewol middel gebleken om het aantal dieren met darminfecties terug te dringen en daarbij ook nog het gebruik van antibiotica fors te verlagen.'
Noot van de redactie
Let u in bovenstaand verhaal alstublieft goed op de genoemde verdunningen / doseringen. Zowel de zoutzuuroplossing van 10% als de citroenzuurvariant van 100% worden beiden in slechts zeer kleine hoeveelheden door het drinkwater gemengd!
Bijzondere Dierenpraktijk Den Horst
Hedwig van der Horst
Wintelresedijk 51
5507 PP Veldhoven
telefoon (040) 205 30 97
