De voeding in het algemeen
Door Erik De Groef, Dierenarts
Voeding in het wild
De verschillende soorten Agaporniden leefden oorspronkelijk, vóór enige menselijke tussenkomst enkel in de tropische gebieden in Afrika en Madagaskar. Hier voeden ze zich nog steeds met zaden, vruchten, bessen, bladknoppen, bloemen, insecten en hun larven. De verschillende soorten vormen in deze natuur geen concurrenten door hun verschillende voedingsgewoonten. Zo eet de Agapornis pullarius graszaden op de grond, terwijl de Agapornis swindernianus vijgen, zaden en insecten in de boomtoppen eet.
Aangezien de Agaporniden in het wild meer dan 40 verschillende plantensoorten in hun geheel of deels als voedsel opnemen is het onbegonnen werk hun dagelijkse opname te analyseren. Tenslotte zou men deze resultaten toch niet mogen benutten om de behoeften van Agaporniden in gevangenschap te kennen, omdat deze laatste heel andere noden hebben dan in het wild.
Voedingsbehoeften
Over de voedingsbehoeften van papegaaien en in het bijzonder van Agaporniden is het laatste artikel nog niet geschreven. De behoeften zijn ook afhankelijk van zeer vele factoren. Zo hebben leeftijd, activiteit, voortplanting, stress, ziekten,… hun weerslag. Hieronder vindt u een voorbeeld met enkele algemene richtlijnen om uw vogels gezond te houden zodat in theorie geen nutritionele aandoeningen zullen voorkomen.
Denk eraan dat volgend voorbeeld niet te veralgemenen is tot elke soort Agaporniden en zeker niet tot andere papegaaiensoorten, het voorbeeld behandelt een specifiek geval van een volwassen mannelijke Agapornis fischeri die niet in de rui is. Deze soort weegt ongeveer 80 g. Volgens dit lichaamsgewicht heeft de vogel nood aan 110 kJ per dag aan energie. Het eiwitgehalte van zijn dagelijks rantsoen moet tussen 12 % en 19 % liggen terwijl zijn behoefte aan vet slechts 4 à 6 % is en het ruwe vezelgehalte ook zo’n 4 à 5 % mag bedragen. De verhouding Calcium/Fosfor dient 1.5 à 2 te bedragen. Van de belangrijkste vitamines A en D3 moeten dagelijks 200 à 400 I.E. (voor vit.A) en 20 à 40 I.E. (voor vit.D3) opgenomen worden. Het plaatsen van speciaal artificieel licht dat Ultra Violet B-licht uitstraalt (met golflengte tussen 290 en 310 nm) is aan te raden wanneer uw vogels het buitenlicht aanschouwen van achter plastic of glas. Deze materialen filteren het UV-B-licht weg waardoor de eigen aanmaak van vitamine D3 verhinderd wordt en het dier volledig afhankelijk wordt van het vitamine D3 in de voeding.
Men mag terecht opmerken dat het onbegonnen werk is een analyse van een dagelijks rantsoen van een zaadmengsel te laten maken, ook al omdat de analyse dan moet gebeuren van ontpelde zaden (want de Agaporniden pellen hun zaden net als alle andere papegaaien). Dit brengt ons op één van de voordelen van korrelvoeding aangezien hier de verpakking (meestal) vermeldt wat de inhoud van de korrels is.
De praktijk leert evenwel dat deze “ideale†samenstelling moeilijk in een voeder te gieten is. Zo kunnen voedingsaandoeningen nog wel voorkomen omdat de vogels selectief zijn in hun opname of omdat de gebalanceerde voeders onvoldoende worden aanvaard. Hieruit blijkt inderdaad een zekere persoonlijke voorkeur voor geëxtrudeer-de voeders, meer hierover in het volgende hoofdstuk.
Tot slot nog het antwoord op een vraag die geregeld gesteld wordt: “hebben Agaporniden nood aan grit?†Oorspronkelijk werd aangenomen dat het toedienen van 10 tot 12 korrels onoplosbaar grit tweemaal per jaar de efficiëntie van de spiermaag bij papegaaien bevordert, maar het optreden van zware problemen bij het oversupple-menteren met dit grit doet vermoeden dat het toedienen ervan niet noodzakelijk is. De boodschap is dus: als u onoplosbaar grit geeft, overdrijf daar niet in! Oplosbaar grit daarentegen kan van belang zijn als mineralenbron bij het voederen van zaadmengsels (niet als u pellets geeft).
Vergelijking van geëxtrudeerde met andere voeders
De meningen wat betreft “het beste†voeder lopen erg uiteen. Sommige auteurs beweren dat natuurlijke zaadmengsels* belangrijke voordelen hebben ten opzichte van pellets. Dit type voer verplicht de Agapornide tijd te nemen om te eten, is interessant voor de vogel en is goed als therapie om verveling tegen te gaan. Volgens hen zien papegaaien die op zulk dieet staan er beter uit dan papegaaien op pellets. Ze voegen hieraan wel toe dat geëxtrudeerde** pellets beter zijn dan pure zaadmengsels van slechte kwaliteit waaraan geen groenten of fruit zijn toegevoegd. Wat betreft de kostprijs zijn puur zaadmengsels (met verschillende gradaties in kwaliteit en prijs) het goedkoopst, gevolgd door natuurlijke zaadmengsels. Pellets zijn mede door de research die aan de productie voorafgaat het duurst.
* : natuurlijke zaadmengsels: bevatten zowel zaden als groenten (ook sojabonen) en fruit** : geëxtrudeerde voeders: zijn korrels die aan hogere (dan gewone korrels) temperaturen worden blootgesteld zodat bepaalde voederelementen (zoals zetmeel) beter worden verteerd
In de Verenigde Staten zijn echter pellets te verkrijgen die eveneens interesse wekken van de papegaaien doordat de korrels verschillende vormen en kleuren bezitten. Nog een argument pro korrelvoer is dat papegaaien die vaak zeer selectief zijn in het opeten van slechts bepaalde zaden uit een mengsel, hier de kans niet meer toe krijgen bij zo’n gegranuleerd voeder. De hoeveelheid opgenomen korrels kan ook veel beter worden gecontroleerd dan bij zaadmengsels. Er mogen evenwel geen supplementen worden bijgevoederd aangezien het evenwicht dan verstoord wordt. Dit is trouwens het belangrijkste argument om geëxtrudeerde pellets aan te bevelen: elke korrel bevat dezelfde hoeveelheid voedingsstoffen en zorgt er dus voor dat de Agapornide een evenwichtig voeder naar binnen speelt. Wat wel nodig blijkt te zijn tegen de verveling -want zo’n klant-en-klaar-dieet is sneller verorberd dan een zaadmengsel- zijn speeltjes, verse twijgen en andere dingen waarop de vogels kunnen knabbelen.
Hier een tabel met de voor- en tegenkantingen naast elkaar. Onderaan vindt u ook een lijst met firma’s die papegaaienvoeders verhandelen. Sommige buitenlandse firma’s hebben geen importeur in België, maar hun producten zijn zeer gemakkelijk via het internet te bestellen en worden u dan met de post toegestuurd.
zaadmengsel
gegranuleerd voeder
Voor
tegen
voor
tegen
· wordt graag opgenomen
· goedkoop
· er bestaan evenwichtige zaadmengsels
· geen negatieve invloed op de ontwikkeling van de spiermaag
· bepaalde papegaaien pikken zeer selectief bepaalde zaden uit
· supplementatie is noodzakelijk
· de meeste zaad-mengsels hebben tekorten in vele voederelementen
· de opgenomen hoeveelheid is minder goed controleerbaar
· de verpakkinngen zijn niet altijd vrij van restmateriaal (stof,…)
· zinkt in de drinkbak
· extrusie van pellets
verhoogt de aan-
vaardbaarheid ervan
· supplementatie is niet aangewezen
· elke korrel heeft dezelfde samenstelling
· de opgenomen hoe-veelheid kan gemakke-lijk gecontroleerd worden
· tot viermaal langere levensverwachting
· beter gecontroleerde verpakkingen
· drijft op water
· pellets worden minder graag opgenomen
· het is soms moeilijk om u te houden aan de regel om geen supple-menten te geven
· duur
· bij groeiende papegaaien is er mogelijk negatieve invloed op de ont-wikkeling van de spiermaag
· sommige vogels vertonen platte mest
· overschakeling kan dadelijk gebeuren maar ook tot 3 jaar duren (individueel verschillend)
Aandoeningen ten gevolge van verkeerde voeding
Dit is slechts een opsomming van aandoeningen die kunnen optreden als uw Agapornide om een of andere reden een verkeerde voeding opneemt of wanneer de manier van voederen (vooral bij handvoederen van belang) fout is.
Volgende aandoeningen zijn de meest voorkomende: scheefgroeien van de ondersnavel, kropverslapping, slechte groei, beenderafwijkingen, leverbloeding, bijtwonden, slokdarmscheuren, obstipatie, overdosis vitamine D3, obesitas (of “zwaarlijvigheidâ€), jicht, vitamine A-tekort, vitamine D3-tekort, Calcium-tekort, overvoedering met Calcium, ijzerstapelingsziekte, doodleggen, stoornissen in de verenkwaliteit en pigmentatie.
